το διοικητικο δικαιο

Με το βιβλίο του "Le Droit administrative" (1η έκδοση 1964) ο Prosper Weil θέλησε, και το πέτυχε να ταράξει τα ήρεμα νερά του διοικητικού δικαίου όσον αφορά τις σχέσεις της Διοικήσεως και των διοικουμένων που είχε διαμορφώσει η νομολογία του Conseil d'Etat και η γαλλική θεωρία. Τα νερά αυτά είχε ήδη ταράξει ο καθηγητής Charles Eisenman, μαθητής του Kelsen, τονίζοντας τον ρυθμιστικό χαρακτήρα (NORMATIVITE) του διοικητικού δικαίου.1. Το έργο του Prosper Weil δεν αποτελεί ένα εγχειρίδιο. Στόχος του δεν είναι η θεωρητική επεξεργασία των κανόνων του διοικητικού δικαίου. Όσα αναφέρονται ή και αναλύονται συνοπτικώς, σκοπόν έχουν να στηρίξουν τα τελικά συμπεράσματα του συγγραφέα. Έτσι, το έργο αυτό αποτελεί μια καθαρώς κριτική θεώρηση του διοικητικού δικαίου και των επί μέρους θεσμών του. Αποτελεί μια τεκμηριωμένη αμφισβήτηση της παραδοχής ότι είναι ανάγκη να υπάρχει ένα ιδιαίτερο διοικητικό δίκαιο και μια ξεχωριστή διοικητική Δικαιοσύνη. 2. Ξεκινώντας από την "προϊστορία" του διοικητικού δικαίου που αρχικώς οδήγησε σε ένα σαφές νομικό σύστημα ο συγγραφέας παρατηρεί ότι με την πάροδο του χρόνου, ιδιαιτέρως σημαντικά γεγονότα (όπως ιδίως οι δυο μεγάλοι πόλεμοι με τις συνακόλουθες οικονομικές και κοινωνικές μεταβολές) διεμόρφωσαν νέες καταστάσεις, προς αντιμετώπιση των οποίων χρειάσθηκε να επαυξηθεί (ποσοτικώς και ποιοτικώς) ο ρόλος της Διοικήσεως, και να διαμορφωθεί το δίκαιο που διέπει τις σχέσεις με τους διοικούμενους. Η ποικιλία και η πολυπλοκότητα των εξελισσόμενων κάθε φορά πραγματικών καταστάσεων και των νέων προβλημάτων αναγκαίως κατέστησε το διοικητικό δίκαιο συνεχώς "μεταβαλλόμενο" και αντιστοίχως πολύπλοκο. Η συστηματοποίησή του ως ενός συνόλου κανόνων ειδικών σε σχέση με τους κανόνες του ιδιωτικού δικαίου κατέστη εξαιρετικά δύσκολη και πολλές φορές ανέφικτη, η δε εικόνα που παρουσιάζει είναι εκείνη ενός δικαίου με πολλές εξαιρέσεις και εξαιρέσεις των εξαιρέσεων. Η "σύγχυση" και "ακαταστασία" αυτή οφείλονται κατά τον συγγραφέα στον διασκορπισμό των άλλοτε ενιαίων διοικητικών οργάνων, στην έναντι του παρελθόντος διαφοροποίηση των χρησιμοποιουμένων μέσων και στην νεωτέρα διαβάθμιση των επιδιωκομένων σκοπών. Όλα αυτά αποκλείουν σε μεγάλη έκταση την "συστηματοποίηση", απαραίτητη για κάθε σύστημα δικαίου. Τα προβλήματα αυτά σε επίπεδο ουσιαστικού δικαίου επηρεάζουν ασφαλώς και σε επίπεδο διοικητικής δικαιοσύνης και διαφορών μεταξύ Διοικήσεως και ιδιωτών. Αφενός οι αρμοδιότητες (ακυρωτικές και ουσίας) του πολιτικού δικαστή καθίστανται συνεχώς ευρύτερες επί των διαφορών αυτών και αφετέρου όλο και πιο συχνά ο διοικητικός δικαστής κρίνει βάσει κανόνων ιδιωτικού δικαίου. Έτσι, το δίκαιο που διέπει τη Διοίκηση είναι μικτό, διοικητικό και ιδιωτικό. Ο συγγραφεύς ευρίσκει δικαιολογημένη την αμφισβήτηση της ανάγκης υπάρξεως ενός διοικητικού δικαίου με ειδικούς κανόνες και μιας ιδιαίτερης διοικητικής δικαιοσύνης. Αμφιβάλλει και αυτός, αλλά, τελικώς συντάσσεται με εκείνους που απορρίπτουν την ιδέα της καταργήσεως της διακρίσεως. Το εγχείρημα του φίλου κ. Χρίστου Πολίτη να μεταφράσει το βιβλίο του Prosper Weil δεν ήταν καθόλου εύκολο όχι μόνο για την κατανόηση και ακριβή απόδοση του κομψού κειμένου, αλλά και της ορολογίας, που έχει επικρατήσει στο γαλλικό διοικητικό δίκαιο (νομολογία και θεωρία), θεωρώ ότι το εγχείρημα πέτυχε και η μετάφραση του έργου του Καθηγητή Weil θα συμβάλλει ιδιαιτέρως στη μελέτη του ελληνικού διοικητικού δικαίου, τόσο συγγενούς προς το γαλλικό. (Ε. Σπηλιωτόπουλος, από τον πρόλογο της έκδοσης)