αίας αρήιος

Στην ποιητική του Πινδάρου μπορούμε να δούμε ξεκάθαρα τη σκοτεινή πλευρά ηρώων, όπως ο Αίας αλλά και ο Οδυσσέας, και να εκτιμήσουμε εντούτοις ακόμα περισσότερο τη φωτεινή τους πλευρά. Στην περίπτωση του Αίαντα, πρόκειται για ανάγκη πιεστική, καθώς οι αποτυχίες του είναι ακόμα πιο ερεβώδεις από τις περιστασιακές αποτυχίες του Οδυσσέα ή και του Αχιλλέα. Ο Αίας μπορεί να υπήρξε ο δεύτερος τη τάξει Αχαιός, μετά τον Αχιλλέα, στην Ιλιάδα, και, πέρα από όσα λέγονται στο έπος, μπορεί να τον ξεπέρασε ο Οδυσσέας κερδίζοντας την πανοπλία του νεκρού Αχιλλέα ως έπαθλο, αλλά, ανεξάρτητα από τις αποτυχίες και τις μοιραίες απογοητεύσεις του, το λαμπρό φως των πινδαρικών ωδών κρατά το μεγαλείο του ήρωα ζωντανό. Τα λόγια του ποιητή για τον Αίαντα στον Ισθμιόνικο 4 τα λένε όλα:«και πάγκαρπον επι χθόνα και δια πόντον βέβακεν εργμάτων ακτις καλων άσβεστος αιεί.» (Από τον εκδότη) Δεν υπάρχει άλλος επικός ήρωας που να άξιζε περισσότερα εγκώμια, αλλά να έτυχε άδικης μεταχείρισης από την επική παράδοση παρά ο Αίας, και δεν υπάρχει άλλος σύγχρονος μελετητής καταλληλότερος να αναλύσει τη μοίρα του Αίαντα στην πρώιμη ελληνική ποίηση παρά ο Gregory Nagy. Εφαρμόζοντας την πρωτοποριακή θεωρία του για τις περίπλοκες αλληλεπιδράσεις μεταξύ της εγκωμιαστικής ποίησης και της ποίησης του ψόγου, ο Nagy αναδεικνύει τις αφηγηματικές παραδόσεις που αφορούν αυτό τον αγαπημένο αλλά άτυχο ήρωα. Συγκεκριμένα, αυτό το επιτυγχάνει, ανατρέχοντας στις πρώιμες επικές αναφορές στον Αίαντα και στη σημασία της πολεμικής του δεινότητας για τους Αχαιούς, στη διαμάχη του με τον Οδυσσέα, στην απόρριψή του από τους συντρόφους τους και στην αυτοκτονία του μέσα από την οπτική του εγκωμιαστικού ποιητή Πινδάρου, ο οποίος επιρρίπτει ψόγο στην επική ποίηση για την αντιμετώπιση που επιφύλαξε στον ήρωα. «Πού είναι η ποιητική δικαιοσύνη σε όλα αυτά;» είναι το ερώτημα στο οποίο ο Νagy επανέρχεται επανειλημμένα. Στο βιβλίο επίσης αναλύονται σημαντικές αρχαϊκές απεικονίσεις του Αίαντα, ο ρόλος του ως μνηστήρα της Ελένης και η παραγνωρισμένη Ωδή 13 του Βακχυλίδη, σύμφωνα με την οποία ο Αίαντας, και όχι ο Πάτροκλος, σώζει τον αχαϊκό στόλο. Αυτό που αποκαλύπτει το βιβλίο είναι η θεμελιώδης σημασία της οπτικής γωνίας κατά τη διήγηση των ιστοριών των ηρώων στην πρώιμη ελληνική ποίηση και τέχνη. (Guy M. Hedreen, καθηγητής Τέχνης στο Williams College)