πλατων κρατυλος // ή περι ορθοτητος ονοματων, λογικος

Η ιστορική σημασία του Κρατύλου έγκειται στο ότι στις σελίδες του ενσωματώνεται η πρώτη φιλοσοφική απόπειρα στην ιστορία της δυτικής σκέψης να αντιμετωπισθεί φιλοσοφικά η προβληματική της γλώσσας, και μάλιστα να συμπεριληφθούν σε ένα έργο η σχετική προσέγγιση του Πλάτωνα και προϋπάρξασες διδασκαλίες των Σοφιστών. Στον διάλογο αυτό δεν υπάρχει κάτι που να μην είναι αμφίσημο και -ακριβώς γι' αυτό- αντιφατικό, κυρίως δε αμφίσημα και αντιφατικά είναι τα ερωτήματα που εισάγονται προς συζήτηση. Από τις γραμμές, ωστόσο, αυτού του ζωηρότατου και εκπληκτικά πυκνού και σφιχτοδεμένου διαλόγου διαπιστώνουμε ότι τα ερωτήματα παραμένουν τεθειμένα και ανοικτά. Πρόκειται για έργο «σοβαρό» ή μήπως η σωκρατική ειρωνεία, που εδώ φθάνει και ξεπερνά τα όρια του ανεκτού, τρεπόμενη -θα μπορούσαμε να πούμε- σε υποστήριξη λογικώς απαράδεκτων θέσεων και σε μανικό αφηνίασμα, αίρει την άνευ ετέρου εγγενή σοβαρότητα των πλατωνικών διαλόγων μετατρέποντας τον φιλοσοφικό διάλογο σε κωμωδία; Τον «Κρατύλο» ο Πλάτων, ο θεμελιωτής της Μεταφυσικής, τον θέλει άραγε τόσο «αντι-μεταφυσικό» όσο και, λ.χ., τον «Φαίδρο» στο δεύτερο μέρος του; Και η γλώσσα είναι όντως το όργανο εκείνο, με το οποίο ο άνθρωπος αυτοδιδάσκεται; Προηγούνται τα ονόματα της ουσίας του πράγματος ή μήπως τα πράγματα έχουν αντιστρόφως; Και με τις ιδέες τι γίνεται - τις υπερασπίζεται ο Πλάτων εδώ ή μήπως τις πολεμά; Στον Κρατύλο είναι επιτακτική η ανάγκη να ελεγχθεί η ορθότητα των ονομάτων, να ερευνηθεί η ζωντανή και αενάως μεταβαλλόμενη γλώσσα και να δειχθεί η υφιστάμενη σχέση μεταξύ γλώσσας και αληθούς γνώσης, ήτοι γνώσης των πραγμάτων. (ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΣΤΟ ΟΠΙΣΘΟΦΥΛΛΟ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ)